Artykuł edukacyjny –  Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. 

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, według Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w z dnia z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym, przyznawane jest dzieciom i młodzieży z:

• niepełnosprawnością (niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących, z niepełnosprawnością ruchową w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, umiarkowanym lub znacznym, z autyzmem w tym z zespołem Aspergera, i z niepełnosprawnościami sprzężonymi)
• niedostosowaniem społecznym,
• zagrożeniem niedostosowaniem społecznym-wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy.

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydawane jest na wniosek rodziców przez poradnię psychologiczno-pedagogiczne. W przypadku dzieci, które nie rozpoczęły spełniania obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i nie korzystają z wychowania przedszkolnego, orzeczenie wydają zespoły działające w poradniach właściwych ze względu na miejsce zamieszkania tych dzieci. W przypadku dzieci uczęszczających do przedszkoli i szkół orzeczenie wydają zespoły poradni, które działają w rejonie danej placówki.

Orzeczenia i opinie dla dzieci i uczniów niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących i z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, wydają zespoły działające w poradniach wskazanych przez kuratora oświaty, są to poradni specjalistyczne.

Należy w tym miejscu podkreślić, że diagnoza FAS/FASD nie uprawnia poradni psychologiczno-pedagogicznej do wydania dziecku orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.
U dziecka z FAS/FASD orzeczenie może zostać wydane, jeśli u dziecka współwystępują inne trudności rozwojowe, które pozwalają na postawienie diagnozy wpisującej się w przepisy zgodne z omawianym rozporządzeniem, a więc jeśli u dziecka współwystępuje niepełnosprawność: słuchowa, wzrokowa, ruchowa, intelektualna, afazja mowy, autyzm, bądź sprzężona niepełnosprawność.

Uczeń, bądź dziecko w wieku przedszkolnym, któremu poradnia wydała orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ma prawo podjąć naukę w różnych placówkach, w:

1. przedszkolach:
a) ogólnodostępnych,
b) ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi,
c) integracyjnych,
d) ogólnodostępnych z oddziałami specjalnymi,
e) specjalnych;

2) oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych;

3) innych formach wychowania przedszkolnego;

4) szkołach:
a) ogólnodostępnych,
b) ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi,
c) integracyjnych,
d) ogólnodostępnych z oddziałami specjalnymi,
e) specjalnych, w tym szkołach specjalnych przysposabiających do pracy;

5) młodzieżowych ośrodkach wychowawczych;

6) młodzieżowych ośrodkach socjoterapii;

7) specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych;

8) specjalnych ośrodkach wychowawczych;

9) ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych.

Rodzaj placówki zależny jest z jednej strony od diagnozy wskazanej w orzeczeniu (niepełnosprawność czy niedostosowanie społeczne), z drugiej zaś ze względu na decyzję, jaką podejmą rodzice w sprawie placówki (tutaj dotyczy to szczególnie dzieci z diagnozą niepełnosprawności). Dziecko/uczeń z niepełnosprawnością ma prawo uczyć się w placówce ogólnodostępnej, takiej, która jest najbliżej jego miejsca zamieszkania.

Warto jednak zawsze porozmawiać ze specjalistami w poradni psychologiczno-pedagogicznej oraz ze specjalistami, z którymi ma kontakt dziecko i który dobrze zna potrzeby, możliwości i ograniczenia dziecka, aby wspólnie wybrać jak najlepszą drogę edukacyjną dla dziecka i formę kształcenia.
Kształcenie uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym może być prowadzone do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy:

1) 20. rok życia – w przypadku szkoły podstawowej;
2) 24. rok życia – w przypadku szkoły ponadpodstawowej (§ 4).

Zgodnie z Rozporządzeniem w przedszkolach ogólnodostępnych, innych formach wychowania przedszkolnego i szkołach ogólnodostępnych, w których kształceniem specjalnym są objęci uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera, lub niepełnosprawności sprzężone, zatrudnia się dodatkowo:

1) nauczycieli posiadających kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia uczniów niepełnosprawnych lub specjalistów lub
2) pomoc nauczyciela.

Rozporządzenie nie wskazuje wymiaru godzin w jakim powinien być zatrudniony nauczyciel bądź pomoc nauczyciela w powyższej sytuacji.
Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zawiera zalecenia, które wskazują:
– cele rozwojowe,
– warunki i formy wsparcia dla dziecka,
– możliwe formy kształcenia, jednak ostatecznie to rodzice podejmują decyzję na temat rodzaju placówki dla dziecka,
– rodzaje i formy wybranych zajęć indywidualnych bądź w małej grupie rówieśniczej,
– rodzaj sprzętu specjalistycznego i środków dydaktycznych potrzebnych do realizacji oddziaływań edukacyjnych i wspierających rozwój, w tym technologie informacyjno-komunikacyjne,
– sposoby oceny efektów realizacji zaleceń przez placówkę.

Placówka edukacyjna, do której uczęszcza dziecko z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego ma obowiązek realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu oraz zapisy podstawy programowej na danym etapie edukacyjnym. Placówka edukacyjna powinna więc:
– dostosować program nauczania bądź wychowania przedszkolnego do potrzeb, możliwości i ograniczeń dziecka zgodnie z przygotowanym indywidualnym programem edukacyjno-terapeutycznym,
– zorganizować zajęcia indywidualne specjalistyczne, rewalidacyjne i socjoterapeutyczne zgodnie z zaleceniami z orzeczenia,
– dostosować warunki i formy sprawdzianu, egzaminu maturalnego i egzaminu sprawdzającego kwalifikacje w zawodzie Podstawa prawna: art. 1 ustawy z dn. 14 grudnia 2016 Prawo oświatowe (Dz.U. 2017 poz. 59).

Jeśli obserwujesz u swojego dziecka trudności w rozwoju, warto jak najszybciej skontaktować się z poradnią psychologiczno-pedagogiczną. Oczekiwanie na wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, jak i innych dokumentów dających wsparcie dziecku, najczęściej trwa jakiś czas. Stąd warto nie zwlekać z podjęciem kontaktu z poradnią.

Literatura:
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci. Na podstawie art. 127 ust. 19 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59 i 949)
Obwieszczenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 lipca 2020 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych,
niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym